Kiedy dni stają się krótsze, a spacery po muzeach coraz częściej ustępują wieczorom spędzanym w domu, można przenieść się w inne miejsca – do pracowni dawnych mistrzów, Paryża z czasów impresjonistów, świata Bauhausu czy muzealnych sal pełnych dzieł, których historie kryją niejedną tajemnicę. Który miłośnik książek potrafi się temu oprzeć?

Tej jesieni wydawcy przygotowali dla pasjonatów sztuki całkiem sporo powodów, by zrobić miejsce na półce. Wśród zapowiedzi znalazły się zarówno bogato ilustrowane publikacje poświęcone malarstwu i historii sztuki, jak i opowieści o artystach. Książki zabierające nas w podróż ich śladami, a także powieści, w których sztuka staje się punktem wyjścia do kryminalnej zagadki czy fascynującej historii.

Wybrałam kilka najciekawszych premier – warto zwrócić na nie uwagę, wertując księgarniane półki offline i online. Oto książki, które tej jesieni mogą sprawić, że długie wieczory nabiorą nieco więcej koloru:

Monika Śliwińska „Muzy Młodej Polski”, Wydawnictwo Literackie, premiera: wrzesień 2026

To wyjątkowo wyczekiwana przeze mnie premiera. Dzisiaj jak przez mgłę pamiętam te nieprzespane noce, kiedy co kilka minut powtarzając sobie „To będzie ostatnia strona!”, nie mogłam oderwać się od opowieści o siostrach Pareńskich, wyjątkowych muzach Wyspiańskiego i kobietach, bez których barwny okres Młodej Polski wyglądałby zupełnie inaczej. Chociaż pierwsze wydanie książki pojawiło się w 2014 roku, dzięki Monice Śliwińskiej pamięć o kobietach Pareńskich nadal jest żywa. Ta pozycja jest również ważna z tego powodu, że jako bestsellerowa rozpoczęła fascynację kobietami z obrazów.

Przed nami nowa wersja tej kultowej książki. Jaka będzie? Dowiemy się już niebawem dzięki Wydawnictwu Literackiemu, które ją wydaje. Najnowsze „Muzy Młodej Polski” mają być poszerzone o niepublikowane listy, nowe informacje o związkach uczuciowych bohaterek, a co więcej – będzie więcej fotografii i reprodukcji obrazów. Link do strony wydawnictwa >

Grażyna Bastek, Marcin Bogusz „Ilustrownik. Przewodnik po gatunkach i tematach malarskich”, Wydawnictwo PWN, premiera: wrzesień 2026

To już drugi tom „Ilustrownika„, a w nim omówienie podejmowanych przez dawnych mistrzów tematów, motywów i kategorii estetycznych, a także rzut okiem na to, w jaki sposób przy pomocy sztuki przedstawiali świat. To aż 610 stron opatrzonych obrazami tekstów! Obowiązkowa pozycja dla każdego, kto interesuje się sztuką, a z drugiej strony wciąż chce odkrywać w tym obszarze coś nowego.

Will Gompertz „Na co patrzymy? 150 lat sztuki nowoczesnej w mgnieniu oka”, wyd. Rebis, premiera: wrzesień 2026

Will Gompertz, były redaktor działu sztuki BBC, proponuje bardzo przystępne spojrzenie na sztukę nowoczesną – od Moneta i van Gogha po Warhola i Damiena Hirsta. Książka ma 464 strony.

Jej dużą zaletą jest to, że nie jest kolejnym akademickim podręcznikiem historii sztuki. Gompertz próbuje odpowiedzieć na pytania, które często rzeczywiście pojawiają się u osób oglądających sztukę współczesną: dlaczego Pollock jest ważny, co właściwie zmienił Duchamp i dlaczego sztuka konceptualna nie musi być „bzdurą”. Link do strony wydawnictwa >

Francja. Śladami wielkich artystów

„Wyobraź sobie, że spieszysz korytarzami przedrewolucyjnego Wersalu w towarzystwie najbardziej rozchwytywanej portrecistki swoich czasów, gdy zmierza na umówione spotkanie z nieszczęsną królową, Marią Antoniną. A potem przenieś się do XIX wieku, do Prowansji Cézanne’a i van Gogha, by następnie ruszyć ku francuskiej Riwierze, która przez sześć miesięcy była domem Picassa”.

Czy po takim wstępie można jeszcze bardziej zachęcić do sięgnięcia po tę książkę? Dodam tylko, że pozycja składa się z 12 rozdziałów i prezentuje 22 artystów. Książka ma 352 strony, twardą oprawę i duży format 24 × 30,8 cm. Link do strony wydawnictwa >

Barbara A. Shapiro „Utracone arcydzieło”, Wydawnictwo Arkady, premiera: wrzesień 2026

Kolejna powieść o sztuce, którą oferuje nam Wydawnictwo Arkady – tym razem inspirowana prawdziwą historią impresjonizmu. Fabuła rozpoczyna się, gdy Tamara Rubin otrzymuje w spadku tajemniczy obraz. Trop prowadzi ją do Paryża końca XIX wieku i świata impresjonizmu. Jedną z głównych bohaterek historycznej części opowieści jest Berthe Morisot, która podobnie jak wiele kobiet-artystek, musiała walczyć o swoje miejsce w świecie zdominowanym przez mężczyzn. Link do strony wydawnictwa >

Deyan Sudjic „B jak Bauhaus. Alfabet współczesności”, Wydawnictwo Karakter

Bardzo ciekawa propozycja dla osób zainteresowanych nie tylko malarstwem.

Deyan Sudjic, były dyrektor Design Museum w Londynie, stworzył książkę w formie subiektywnego alfabetu współczesności. Punktem wyjścia jest Bauhaus, ale autor prowadzi czytelnika znacznie szerzej: przez architekturę, design, modę, funkcjonalizm, film, technologię i przedmioty codziennego użytku. Link do strony wydawnictwa >

Julia Fiedorczuk, „i. O poezji i zmysłach”, Wydawnictwo Karakter, premiera: październik 2026

Pozycja, której jestem bardzo ciekawa, to książka z pogranicza sztuki i literatury.

Fiedorczuk pisze o poezji, zmysłowym doświadczaniu świata i o tym, co poezja może robić w czasach kryzysu. Wydawca zapowiada książkę jako esej jednocześnie osobisty i polityczny. „Ta wspaniała, napisana z rozmachem i ogromną wrażliwością książka jest próbą przyjrzenia się poezji jako pewnemu sposobowi przeżywania świata i bycia w świecie, przy czym poetyckość jest tu rozumiana szeroko – jako aspekt ludzkich praktyk komunikacyjnych.” Link do strony wydawnictwa >

Ferren Gipson „Wyjątkowe Muzeum Sztuki„, Wydawnictwo PWN, premiera: październik 2026

To ciekawa pozycja, bo książka jest kierowana przede wszystkim do dzieci w wieku 8–14 lat. Przy tym jest bardzo atrakcyjnie wydana. Książkę zaprojektowano jak prawdziwe muzeum z podziałem na galerie, sale i skrzydła. Na czytelnika czeka rozkładany plan i fascynujące historie, które kryją się za obrazami, rzeźbami czy innymi dziełami sztuki.

Książka uczy dzieci, jak patrzeć na sztukę i świat oczami artystów, a także pokazuje powiązania pomiędzy różnymi epokami, kulturami i samymi twórcami. To także idealna pozycja dla nauczycieli, edukatorów i rodziców pasjonujących się sztuką. Link do strony wydawnictwa >

Nie pozostaje nic innego, jak zrobić trochę miejsca na półce, przygotować filiżankę kawy i wybrać książkę, z którą spędzimy jeden z długich jesiennych wieczorów. A może właśnie dzięki niej odkryjemy artystę, obraz albo historię, do której będziemy chcieli wrócić już po zamknięciu ostatniej strony?

Która z jesiennych premier najbardziej Was zainteresowała? 😊

Polub Szlaki Sztuki 👍